Podsumowanie-Ten krótki i pobieżny

„Podsumowanie
Ten krótki i pobieżny przegląd pierwiastków bardziej lub mniej istotnych dla życia roślin prowadzi do pewnych ogólnych podsumowań i wniosków. Gdy spojrzymy na uproszczony układ okresowy pierwiastków (tab. 26), to widzimy, że wszystkie organogeny (C, O, H i N) znajdują się w pierwszym i drugim okresie. Są to więc pierwiastki najlżejsze.
W drugim okresie znajduje się również lit, beryl, bor i fluor. Pierwiastki te występują w roślinach w bardzo małych ilościach, ale posiadają większe lub mniejsze znaczenie, jako mikroelementy.
W trzecim okresie widzimy sód, magnez, glin, krzem, fosfor, siarkę i chlor. Magnez, fosfor i siarka są niezbędne
1) makroelementy (N, P, S, K, Ca, Na, Mg, Cl, Si) występujące w gramach na kilogram suchej masy roślin,
2) mikroelementy (Fe, Mn, Cu, Zn, B, Ti, Al, Li) występujące w miligramach na kilogram suchej masy,
3) ultramikroelementy (Mo, Co, As, F, J), występujące w mikrogramach na kilogram suchej masy.
Być może, iż niektóre z nich, jak glin, tytan czy lit, stanowią składnik przypadkowy, pobrany z gleby łącznie z innymi jonami; gleba zawiera dużo glinu i tytanu, a lit w niedużych ilościach towarzyszy potasowi i sodowi. Można się zastanawiać nad rolą sodu, chloru, arsenu, fluoru i jodu w roślinach, lecz pozostałe 4 organogeny węgiel, tlen, wodór i azot, a u wielu glonów morskich również krzem, poza tym fosfor, siarka i bor oraz 9 metali (K, Cn, Mg, Fe, Mn, Cu, Zn, Mo, Co) pełnią ściśle określone funkcje jako rzeczywiste składniki związków, z których zbudowane są elementy komórki roślinnej i enzymy, albo też pełnią one rolę regulatorów stanu koloidalnego i aktywatorów reakcji enzymatycznych. W sumie jest ich co najmniej 17, nie wliczając 8 pierwiastków, których korzystne działanie było notowane, ale nie odnosi się do wszystkich gatunków i nie znajduje jeszcze pełnego uzasadnienia fizjologicznego. Łącznie z nimi mielibyśmy 25 pierwiastków w większym lub mniejszym stopniu niezbędnych dla roślin.“(7)